2001-2004
Zwijndrecht
Opdrachtgever:
Rijksgebouwendienst
techniek: Jaap Hoogerdijk
has been realized in 2004
www.venhoevencs.nl
Big Brother in the Food Inspection Department? Are the inspectors under inspection?
The glass eyes have been placed in the walls across the entire building and connect these various locations together like a nervous system. They contain images from cameras that are positioned throughout the building. These close-ups reveal details of the building and the activities that take place there. For instance, a part of the director’s keyboard is shown along with the cars in the car park and the colour of the soup in the kitchen. The images rotate throughout the building so that you are constantly confronted with something different. The eyes are frequently positioned together in small groups but sometimes you encounter just one in a place where you would never expect it, for instance: in a toilet.
The artwork is an extension of the architectural concept of spaces that flow into each other: a quest for extreme transparency. But this concept contains an extra layer. Sometimes the closed-circuit video is seamlessly replaced by a digitally manipulated reality that is decidedly gruesome. Danger, decay and rampant proliferation are always just around the corner!
Jaap de Jonge
commissioned by the Rijksgebouwendienst, The Netherlands
De glazen kijkgaten, verspreid door het gebouw verbinden verschillende plekken met elkaar, als een zenuw-stelsel. Ze tonen details van het functioneren van het “organisme” maar zijn er tegelijkertijd ook onderdeel van. Soms zijn ze als een klein groepje bij elkaar geplaatst in een wand van een doorgaande gang. Een andere keer vindt je er een op een totaal onverwachte plek, bijvoorbeeld in de wand van een toilet ruimte. Men kan als toeschouwer op een aantal plaatsen tegelijk zijn. Ruimte en tijd worden gemanipuleerd, details van locaties zijn zichtbaar op andere plaatsen en krijgen extra betekenis. De close circuit video verbindingen worden soms onopgemerkt vervangen door een digitaal gemanipuleerde werkelijkheid. Onderwerpen zijn dan de ongecontroleerde processen zoals gevaar, bederf en verval en woekering. Voor de toeschouwer lijken deze gebeurtenissen zich in het heden af te spelen.
Jaap de Jonge
[Over het werk van Jaap de Jonge bij de Keuringsdienst van Waren in Zwijndrecht]
Zoals Harry Potters trein naar Zweinstein vertrekt van perron negen-driekwart, zo bestaan er in het gebouw van de Keuringsdienst van Waren in Zwijndrecht halve etages. In de lift kun je bijvoorbeeld op twee plus drukken, tussen twee en drie. ‘Het idee van de architect was om ruimtes en verdiepingen zo veel mogelijk in elkaar te laten overvloeien’, aldus kunstenaar Jaap de Jonge. Vertrekken monden in elkaar uit, niveauverschillen zijn vaak met hellingen in plaats van trappen opgelost. Je verwacht in zo’n gebouw ook doorkijkjes van de ene ruimte naar de andere, maar die zijn er niet zo veel. De doorkijkjes zitten vooral in de kunsttoepassing van De Jonge. Je kijkt niet via openingen of ramen naar andere vertrekken en verdiepingen, maar via monitors. Ronde beeldschermen, die door de dikke alumium randen aan patrijspoortjes doen denken. Ze zijn in de balie van de receptie verwerkt, in het koffiemeubel in de kantine, in muren door het hele gebouw. Zelfs als je op het toilet zit, kun je naast je in de muur de dienbladen met broodjes kroket in de kantine langs zien schuiven of de tijd voorbij zien tikken op de klok in een kantoor. Want op dat soort details zijn elders in het gebouw de camera’s gericht: op het buffet in de kantine, op een prikbord, op de hekken van de parkeergarage. De camera’s boven de laboratoriumtafels leveren de leukste puzzeltjes voor het oog op. Je weet niet altijd wat je ziet. Soms is het tafelblad leeg en het beeld wit, soms ook wordt er onderzoek gedaan en zie je details van een kweekschaaltje of een krentenbol langs komen. Op ieder scherm wordt om de twee minuten naar een andere camera overgeschakeld. Het hele bedrijf komt langs. ‘De Keuringsdienst van Waren controleert voedsel, speelgoed en gebruiksvoorwerpen,’ legt De Jonge uit, ‘maar in dit werk zijn de medewerkers zélf het onderwerp van inspectie. Dat stuitte in het begin wel op verzet. Ze wilden niet in de gaten gehouden worden door iedereen die bij de receptie staat te wachten, door de gang loopt of op de WC zit.
Maar uiteindelijk was de directeur voor mijn idee gewonnen. Ik mocht zelfs een camera richten op het toetsenbord in de directeurskamer.’ Kunnen wij dus zien welke wachtwoorden de directeur invoert? ‘Nee, dat zie je nog net niet. En je zou het ook niet zien als de secretaresse op zijn schoot zat.’ Net als de deelnemers aan Big Brother was het personeel van de Keuringsdienst gauw aan de camera’s gewend. Tegenwoordig wordt er zelfs een beetje mee gespeeld. Zo heeft iemand een houten speelgoedkatje opgehangen voor de camera die op de klok gericht is. De Jonge verwerkte zelf ook grapjes in de beeldsequenties. Af en toe begint de klok te draaien, waardoor de wijzers en cijfers vervormen. Er breekt ook wel eens brand uit in een lab, de parkeergarage loopt soms vol water en er stuitert regelmatig een ontsnapte gorilla over een loopbrug. Bij de Keuringsdienst kijkt niemand daar nog van op. Iedereen kent de beelden.
Gijsbert van der Wal
